न्यूज अनकट प्रतिनिधी, भागा वरखाडे
बरोबर एक महिन्यापूर्वी भारतीय सैन्याने पाकिस्तानच्या दहशतवादाविरुद्ध कठोर कारवाई केली. जगाने ‘ऑपरेशन सिंदूर’ पाहिले. आज एका महिन्यानंतर पंतप्रधानांनी त्याच पाकिस्तानच्या दहशतवादाला योग्य उत्तर देत ‘ऑपरेशन चिनाब’ पूर्ण केले आहे. पंतप्रधानांनी पहिल्यांदाच काश्मीरला रेल्वे नेटवर्कशी जोडणाऱ्या जगातील सर्वात उंच रेल्वे पुलाचे उद्घाटन केले. आज पंतप्रधानांनी पाकिस्तानच्या दहशतवादाविरुद्ध चिनाब चक्रव्यूहदेखील तयार केला आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी काश्मीर दौऱ्यात पाकिस्तानला कडक संदेश दिला. चिनाब पूल आता समिर्पत झाल्यानंतर भारतीय सैन्याची ताकद हा पूल असणार आहे. आता भारतीय सैन्याला बर्फवृष्टीतही काश्मीरपासून लडाखपर्यंत पोहोचणे सोपे होईल. आता सीमेजवळील गावांशी संपर्क साधणे सोपे होईल. अशा परिस्थितीत, राष्ट्रीय सुरक्षा मजबूत होईलच; पण व्यापार आणि पर्यटनालाही चालना मिळेल. चिनाब पूल हा केवळ विटा-सिमेंट-लोखंडाचा बनलेला एक बांधकाम नाही, तर तो भारताच्या शक्तीचे जिवंत प्रतीक आहे. तो भारताच्या उज्ज्वल भविष्याची सिंहगर्जना आहे. पंतप्रधान मोदी ‘ऑपरेशन सिंदूर’ नंतर प्रथमच जम्मू-काश्मीरमध्ये पोहोचले आहेत. ‘ऑपरेशन चिनाब’द्वारे मोदी यांनी अनेक संदेश स्पष्ट केले आहेत. पाकिस्तान धर्मावरून दहशत पसरवतो. भारत धर्माच्या शक्तीने विकसित होतो, त्याची तुलना मोदी यांनी केली. दोन पर्वतांमधील चिनाब चक्रव्यूह तयार करून, भारत हे स्पष्ट करत आहे, की जर पाकिस्तानने काश्मीरमध्ये पर्यटनावर हल्ला केला, तर भारत काश्मीरमध्ये पर्यटकांचा खडक निर्माण करेल.
लोक पॅरिसमधील आयफेल टॉवर पाहण्यासाठी जातात आणि हा पूल त्यापेक्षा खूप उंच आहे. आता लोक चिनाब पुलावरून केवळ काश्मीर पाहण्यासाठी जाणार नाहीत, तर हा पूल एक आकर्षक पर्यटन स्थळही बनेल. प्रत्येकजण सेल्फी पॉइंटवर जाऊन सेल्फी घेईल. शाहबाज शरीफ आणि असीम मुनीर यांनी भारतात धार्मिक दंगली घडवण्याचा केलेला प्रयत्न आणि अर्थव्यवस्था उद्ध्वस्त करण्याचा रचलेला कट आता यशस्वी होणार नाही. उलट, पाकिस्तानच्या धमक्यांना न जुमानता भारत पर्यटन विकासावर भर देईल. पाकिस्तानच्या धमक्यांना भारत जुमानणार नाही, हे कृतीतून भारताने दाखवले आहे. भारताने पाकिस्तानचे दहशतवादी तळ उद्ध्वस्त केल्यानंतर आता काश्मीरला दहशतवादापासून कसे सुरक्षित ठेवायचे आहे, हे भारताला चांगलेच माहीत आहे. जम्मू आणि काश्मीरमध्ये चिनाब रेल्वे पूल बांधण्याचा खर्च १५०० कोटी रुपये आहे. एका पुलावर एवढी मोठी रक्कम का खर्च करण्यात आली हा प्रश्न आहे, याचे उत्तर दहशतवाद आणि चीनच्या आव्हानाशी जोडलेले आहे. हा एक पूल काश्मीरच्या तरुणांना नवीन संधी प्रदान करेल, तर दहशतवादाविरुद्धच्या युद्धालाही गती देईल. हेच कारण आहे, की जेव्हा मोदी हातात तिरंगा घेऊन चिनाब पुलावर तिरंगा फडकवत होते, तेव्हा तो तिरंगा केवळ पुलाच्या उद्घाटनाचा, वंदे भारत ट्रेन सुरू होण्याचा उत्सव नव्हता, तर विकासाच्या चक्रव्यूहात शत्रूला आणून त्यांना वेढण्याचा हल्ला बनतो. कोणत्याही हवाई हल्ल्यापासून सुरक्षित असलेला हा पूल पाकिस्तानच्या गळ्यातील फास बनणार आहे.
दहशतवाद्यांनी पहलगामजवळील बैसरन खोऱ्यात २२ एप्रिलला हल्ला केला आणि पीर पंजाल खिंडीकडे पळून गेले. तेव्हापासून त्या दहशतवाद्यांचा शोध घेतला जात आहे. पहलगाममध्ये ज्या ठिकाणी हल्ला झाला, त्या ठिकाणाभोवतीचा परिसर पीर पंजाल पर्वतांच्या घनदाट जंगलांनी वेढलेला आहे, जिथे दहशतवाद्यांचा शोध घेणे म्हणजे गवताच्या ढिगाऱ्यात सुई शोधण्यासारखे आहे. तज्ज्ञांचा असा विश्वास आहे, की हा रेल्वे पूल दहशतीचे हे जाळे नष्ट करण्यासाठी काम करेल. काश्मीरचे स्वप्न पूर्ण झाले आहे. आता दहशतीच्या त्या मार्गावर पूर्णविराम लावण्याची वेळ आली आहे. त्यातून पाकिस्तान दहशतवाद्यांना घुसवते. पीर पंजाल खिंड ही हिमालयाचा विस्तार आहे. ती पाकव्याप्त काश्मीरमधील किशनगंगापासून हिमाचलच्या वरच्या बियास नदीपर्यंत जाते. ती भारतात घुसखोरीसाठी एक नैसर्गिक मार्ग म्हणून काम करते. जम्मू आणि काश्मीरमधील रेल्वे कनेक्टिव्हिटी सुधारेल. पूर्वी पाकिस्तानकडून काश्मीर खोऱ्यात घुसखोरी होत होती.
त्यामुळे ही खोरी दहशतवादी कारवायांचे केंद्र होती; परंतु ‘ऑपरेशन ऑलआउट’नंतर, खोऱ्यात दहशतवाद्यांचा कणा मोडला गेला आहे आणि ते पीर-पंजाल रेंजमध्ये गेले आहेत. तिथून आता दहशतवादी घुसखोरी होत आहे. पीर पंजाल टेकड्यांमध्ये खूप कठीण आणि खडकाळ भूभाग आहे. त्याची तुलना अफगाणिस्तानच्या पर्वतीय भागांशी केली जाते. येथे राहणे खूप कठीण आहे; परंतु दहशतवाद्यांनी आता ते त्यांचे अड्डे बनवले आहेत. त्यांना येथे लपण्यासाठी दाट जंगले आणि गुहा आढळतात. त्यामुळे त्यांना शोधणे जवळजवळ अशक्य होते. मोठी गोष्ट म्हणजे पीर पंजाल हे दहशतवाद्यांसाठी लपण्यासाठी खूप कठीण ठिकाण आहे. पीर पंजाल पर्वतरांगा जम्मूला काश्मीरशी जोडतात. अशाप्रकारे, हा दहशतवाद्यांसाठी एक सुरक्षित मार्ग बनत आहे. पहलगाम हल्ल्यानंतर, दहशतवादी या जंगलांमध्ये पळून गेले आणि अद्याप त्यांना पकडण्यात आलेले नाही.
पण आता हा रेल्वे पूल खेळ बदलू शकतो. या पुलामुळे जम्मू आणि काश्मीरमध्ये रेल्वे कनेक्टिव्हिटी सुधारेल. त्यामुळे आर्थिक विकास, पर्यटन आणि सामाजिक विकासाला चालना मिळेल. परिसरात समृद्धी येईल. तरुणांना नवीन संधी मिळण्याचा फायदा होईल आणि दहशतवादाचे काम कठीण होईल. याशिवाय, या रेल्वे लिंकच्या बांधकामामुळे, प्रत्येक हंगामात सैन्य आणि उपकरणे सीमेवर पोहोचू शकतील. जम्मू आणि काश्मीर आणि लडाखमध्ये सीमेवर तयारी करण्यास खूप मदत होईल, दहशतवादाचा सामना करणे सोपे होईल. याचा अर्थ असा, की चीन आणि पाकिस्तान दोघांमधील तणाव वाढेल.
जम्मू आणि काश्मीरने विकासाच्या एका नवीन युगात प्रवेश केला आहे. खोऱ्यातील विकासाच्या झगमगाटाने दहशतवादाचा अंधार कमी करण्याचे काम केले आहे. आता पीर पंजाल पर्वतरांगांची वेळ आहे, जिथे हा रेल्वे पूल दहशतवादाचा कणा तोडण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावेल. काश्मीरमध्ये विकासाची वंदे भारत चळवळ पाहून, पाकव्याप्त काश्मीरमधील हाफिज, शाहबाज आणि मुनीर घाबरू लागले आहेत. कारण पाकिस्तानने पाकव्याप्त काश्मीरकडे दुर्लक्ष केले आहे. चीनच्या पैशासाठी पाकव्याप्त काश्मीरची उपेक्षा केली. भारतात काश्मीरच्या विकासाला गती मिळाली असताना, पाकव्याप्त काश्मीर पाकिस्तानच्या ताब्यात गेल्यावर ते आपल्या नशिबाला दोष देत आहे. भारताने असे म्हटले आहे, की पाकव्याप्त काश्मीर स्वतःहून भारतात येण्याचा आग्रह धरील, म्हणूनच जम्मू आणि काश्मीरमध्ये होत असलेल्या विकासामुळे पाकिस्तान चिडला आहे. चिनाब रेल्वे पूल पाहून असीम मुनीर अस्वस्थ वाटत असतील. कारण हा पूल पाकव्याप्त काश्मीरच्या लोकांना अस्वस्थ करेल. तो पाकिस्तान सरकारला कटकटीमध्ये उभे करेल. कारण पाकव्याप्त काश्मीरच्या लोकांना आता त्याचे वास्तव कळले आहे. म्हणूनच तिथे दररोज निदर्शने होत आहेत.
काश्मीर दररोज विकासाचे नवे विक्रम मोडत आहे. पाकिस्तानने कधीही पाकव्याप्त काश्मीरमधील विकासाचा विचार केला नाही. त्यांनी फक्त काश्मिरींचा वापर केला. त्यांनी त्यांची पाणी आणि खनिज संपत्ती लुटली आणि ती चीनला विकली. म्हणूनच पाकव्याप्त काश्मीरची स्थिती अशी आहे, की लोकांना जीव धोक्यात घालून कमकुवत लाकडी पुलांवरून चालावे लागते. रस्ते आणि पुलांच्या कमतरतेमुळे पाकव्याप्त काश्मीरमधील तरुणांकडे रोजगाराचे मर्यादित साधन आहे. त्यामुळे तेथे असंतोष वाढत आहे. त्याच वेळी, जम्मू आणि काश्मीरमध्ये रेल्वे आल्याने परिवर्तनाचा अंदाज आहे. रेल्वे धावण्यामुळे काश्मीरच्या बागायती उद्योगाला चालना मिळण्याची शक्यता आहे. काश्मीरमधील चेरी देशभर जातील. जम्मू आणि काश्मीर दरवर्षी देशाच्या विविध भागात दहा हजार कोटी रुपयांपेक्षा जास्त किमतीचे सफरचंद, चेरी, जर्दाळू, अक्रोड, बदाम पाठवते. आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, येत्या काही वर्षांत या उद्योगात चारपट वाढ होऊ शकते आणि हा व्यवसाय ४० हजार कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचेल. रेल्वे वाहतुकीमुळे केवळ खर्च कमी होणार नाही, तर शिपमेंट विश्वसनीय आणि वेळेची बचत होईल. काश्मीरच्या फलोत्पादन उद्योगाच्या या शक्यता लक्षात घेता, येथील लोक एक समर्पित मालवाहतूक ट्रेन सुरू करण्याचे आवाहन करत आहेत, जी काश्मिरी सफरचंदांसह इतर उत्पादने देशाच्या दूरच्या बाजारपेठांमध्ये, विशेषतः देशाच्या पश्चिम आणि दक्षिण भागात घेऊन जाईल. अशा प्रकारे, प्रथम रस्ते आणि बोगद्याने आणि आता रेल्वेने, काश्मीर विकासाच्या मार्गावर पूर्ण वेगाने धावेल.
