इस्लामाबाद, 28 जानेवारी 2022: डिफॉल्टर होण्यापासून वाचवण्यासाठी पाकिस्तान विक्रमी व्याजदराने कर्ज घेत आहे. देशात कर्ज फेडण्यासाठी पैसे नाहीत, म्हणून पाकिस्तानने इस्लामिक सुकुक बाँडद्वारे विक्रमी 7.95% व्याजदराने $1 बिलियनचे कर्ज घेतलं आहे. पाकिस्तानच्या इतिहासातील इस्लामिक बाँडवरील व्याजाचा हा सर्वाधिक दर आहे.
या कर्जाच्या मोबदल्यात पाकिस्तान लाहोर-इस्लामाबाद मोटरवे (M2) चा एक भाग 7 वर्षांसाठी गहाण ठेवत आहे. ही राष्ट्रीय मालमत्ता 1990 च्या दशकात तयार करण्यात आली होती जी आता आंतरराष्ट्रीय भांडवली बाजारातून कर्ज उभारण्यासाठी वापरली जात आहे.
पाकिस्तानचे वृत्तपत्र, द एक्सप्रेस ट्रिब्यूनन वृत्त दिलंय की अर्थ मंत्रालयानं म्हटलं की काही मोठी विदेशी कर्जे फेडण्यापूर्वी देशाला परकीय चलन साठा वाढवण्यासाठी हे कर्ज घ्यावं लागलं.
दीड महिन्यापूर्वी सौदी अरेबियाकडून घेतलेल्या 3 अब्ज डॉलरपैकी सुमारे 2 अब्ज डॉलर खर्च झाले असल्याची माहिती अर्थ मंत्रालयाकडून देण्यात आली. यानंतर पंतप्रधान इम्रान खान यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारला रोख रकमेसाठी आंतरराष्ट्रीय भांडवली बाजारात जावं लागलं. मंत्रालयाकडून सांगण्यात आलं की, पाकिस्तानचा अधिकृत परकीय चलन साठा 14 जानेवारीपर्यंत 17 अब्ज डॉलरवर आलाय.
वित्त मंत्रालयाने सांगितलं की, पाकिस्तानने 7.95% व्याजदराने $1 अब्ज जमा करण्यासाठी 7 वर्षांच्या कालावधीसह मालमत्ता-आधारित सुकुक बाँड जारी केले आहेत. हा दर देखील सरकारने गेल्या वर्षी एप्रिलमध्ये जारी केलेल्या 10-वर्षीय युरोबॉन्डपेक्षा जवळपास अर्धा टक्के जास्त आहे.
कर्ज मिळालं पण मोजावी लागणार मोठी किंमत
इस्लामिक सुकुक बॉण्ड आणि पारंपारिक युरोबॉन्डमधील महत्त्वाचा फरक असा आहे की, कर्जदाराला इस्लामिक सुकुक कर्जाच्या बदल्यात मालमत्ता मालकीची समान रक्कम द्यावी लागते. तर पारंपारिक युरोबॉन्डमध्ये कर्जावर आधारित पैसे दिले जातात. इस्लामिक सुकूक बाँड्सवर कमी व्याजदर आहेत पण पाकिस्तान सरकारने त्यावर विक्रमी व्याज दिलंय.
अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हनं मार्चपासून व्याजदरात वाढ करण्याचे संकेत दिल्यानंतर जगभरात व्याजदरात वाढ झाल्याचं पाकिस्तानच्या अर्थ मंत्रालयाने सांगितलं.
आर्थिक वर्ष 2017 मध्ये, पाकिस्तानने सुकुक इस्लामिक बाँडद्वारे पाच वर्षांसाठी 5.625% व्याजदरानं $1 अब्ज कर्ज घेतलं होतं. एक अब्ज डॉलर्ससाठी जवळजवळ 8% व्याजदर हा पूर्वीच्या इस्लामिक बाँड डीलपेक्षा लक्षणीयरीत्या जास्त नाही तर सात वर्षांच्या यूएस बेंचमार्क दरापेक्षा सुमारे 6.3% जास्त आहे.
पाकिस्तानने आपल्या इतिहासात यावेळी इस्लामिक रोख्यांवर सर्वाधिक व्याज दिलंय. यावरून पाकिस्तानची आर्थिक स्थिती किती वाईट आहे हे स्पष्टपणे दिसून येतं. महागडं विदेशी कर्ज घेऊन पाकिस्तान आपला अधिकृत परकीय चलन साठा वाचवण्याचा प्रयत्न करत आहे.
गेल्या महिन्यात, पाकिस्तानचा अधिकृत परकीय चलन साठा $16 अब्जच्या खाली गेला होता, ज्यामुळे त्याचे डिफॉल्ट होण्याचा धोका वाढला होता. या कठीण परिस्थितीत पाकिस्तानने सौदी अरेबियाकडून 3 अब्ज डॉलरचं कर्ज घेतलं होतं.
तथापि, 14 जानेवारीपर्यंत, साठा पुन्हा $17 अब्जच्या खाली आला. म्हणजेच पाकिस्तानने सौदीचे 2 अब्ज डॉलरचं कर्ज आधीच खर्च केलं होतं.
चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीत चालू खात्यातील तूट $9.1 अब्ज इतकी वाढली आहे. हा आकडा स्टेट बँकेचे गव्हर्नर डॉ. रझा बाकीर यांच्या संपूर्ण आर्थिक वर्षातील अंदाजे चालू खात्यातील तुटीच्या जवळपास आहे.
गेल्या वर्षी ऑगस्टमध्ये डॉ. बाकीर म्हणाले होते की चालू खात्यातील तूट 2021-22 या चालू आर्थिक वर्षात $6.5 अब्ज ते $9.5 बिलियन दरम्यान असंल. पण आर्थिक वर्ष संपण्याच्या सहा महिन्यांपूर्वीच पाकिस्तानच्या चालू खात्यातील तूट हा आकडा ओलांडून गेली.
महागड्या अल्प-मुदतीच्या कर्जाच्या तुलनेत, दीर्घ मुदतीच्या रोख्यांना प्राधान्य दिलं जातं. असे बंध दीर्घ कालावधीनंतर परिपक्व होतात आणि त्यांना कोणतीही अट नसते. पण पाकिस्तान सरकार ज्या दरानं हे रोखे सौदे करत आहे ते देशाच्या इतिहासात अभूतपूर्व आहे.
चालू आर्थिक वर्षात सरकार आंतरराष्ट्रीय भांडवली बाजारातून कर्ज घेण्याची ही दुसरी वेळ आहे. ‘द एक्सप्रेस ट्रिब्यून’च्या वृत्तानुसार, याआधी सरकारने गेल्या वर्षी जुलैमध्ये $1 बिलियनचं कर्ज घेतलं होतं.
न्यूज अनकट प्रतिनिधी: ईश्वर वाघमारे
