आयुर्वेद ही आपल्या षीमुनींनी दिलेली अनमोल देणगी आहे, ज्यांची उपयुक्तता शब्दांद्वारे वर्णन केली जाऊ शकत नाही. आयुर्वेदाचा इतिहास हजारो वर्ष जुना आहे आणि आजही तो सर्वोत्कृष्ट आहे. परदेशी वैज्ञानिक आयुर्वेदाच्या तत्त्वांचा अभ्यास करून आश्चर्यचकित होत आहेत. आयुर्वेद हा शब्द आयुष + वेद अशा दोन शब्दांनी बनलेला आहे ज्याचा अर्थ आहे “जीवन विज्ञान” – “जीवनशास्त्र”. आयुर्वेद केवळ रोगांच्या उपचारांपुरते मर्यादित नाही तर जीवन मूल्ये, आरोग्य आणि जीवन याबद्दलचे संपूर्ण ज्ञान प्रदान करते.
आयुर्वेदाचा इतिहास:
पुरातत्वशास्त्रज्ञांच्या मते, जगातील सर्वात प्राचीन पुस्तक ऋग्वेद आहे. ख्रिस्तपूर्वी ३ हजार ते ५० हजार वर्षांपूर्वी विविध विद्वानांनी त्याचे निर्माण केले आहे. या संहितामध्येही आयुर्वेदातील सर्वात महत्वाच्या तत्त्वांचे वर्णन केले आहे. अशा बर्याच विषयांचा उल्लेख केला आहे ज्यात आजचे शास्त्रज्ञही यशस्वी झाले नाहीत.
हे आयुर्वेदाची प्राचीनता सिद्ध करते. म्हणूनच आपण असे म्हणू शकतो की आयुर्वेद सृष्टीच्या उत्पत्तीच्या आसपास बनलेला आहे.
आयुर्वेद सर्वश्रेष्ठ का आहे?
आयुर्वेद हा आपल्या ऋषि मुनि च्या हजारो वर्षांच्या परिश्रम आणि अनुभवाचा परिणाम आहे. आयुर्वेद केवळ रोगांच्या उपचारांपुरते मर्यादित नाही तर जीवन मूल्ये, आरोग्य आणि जीवन याबद्दलचे संपूर्ण ज्ञान प्रदान करते. आयुर्वेदानुसार शरीरातील मूलभूत तीन घटक म्हणजे वात, पित्त, कफ (त्रिधातु) आहेत. जर त्यात संतुलन असेल तर कोणताही रोग आपल्यास येऊ शकत नाही. केवळ जेव्हा त्यांचा संतुलन बिघडतो तेव्हा केवळ रोग शरीरावर प्रभुत्व मिळवतो.
अॅलोपॅथिक किंवा होमिओपॅथिक औषध त्वरित आराम प्रदान करते, परंतु रोग मुळापासून संपेल हे निश्चित नाही, परंतु आयुर्वेद औषधी रोगाच्या मुळाशी लक्ष केंद्रित करते, म्हणून सर्व रोग मुळापासून दूर होतात आणि पुन्हा उदभवत नाही. आयुर्वेदात उपचार करत असताना, आजाराची लक्षणेच लक्षात न घेता तर त्याबरोबर रुग्णाच्या मनाचे स्वरूप, शारीरिक स्वभाव आणि इतर दोषदेखील विचारात घेतले जातात. हेच कारण आहे की समान रोग असूनही भिन्न रुग्णांच्या उपचारांमध्ये आणि औषधांमध्ये फरक आहे.
आयुर्वेदानुसार कोणताही रोग केवळ शारीरिक किंवा फक्त मानसिक असू शकत नाही. शारीरिक रोगांचा मनावर परिणाम होतो आणि मानसिक रोगांचा शरीरावर प्रभाव पडतो. म्हणूनच सर्व रोगांवर मानसोपचार म्हणून उपचार केले जातात. यात कोणत्याही प्रकारचे रासायनिक पदार्थ वापरत नाही, म्हणूनच या औषधांचा आपल्या शरीरावर काहीही विपरीत परिणाम होत नाही. आयुर्वेदात रोगप्रतिकारक शक्ती वाढविण्यावर भर देण्यात आला आहे जेणेकरुन कोणत्याही प्रकारचा रोग होणार नाही. असाध्य रोगांचा यशस्वी उपचार आयुर्वेद आणि योगाने केला जातो आणि त्या आजारांवरही उपचार करता येतो ज्यावर इतर वैद्यकीय पध्दतींवर उपचार संभवत नाहीत.
