Melting Glaciers and Emerging Pandemics: भविष्यात जगाला नवीन आणि गंभीर रोगांच्या साथींचा सामना करावा लागू शकतो, असा धक्कादायक इशारा राष्ट्रीय विषाणू विज्ञान संस्थेचे (एनआयव्ही) संचालक डॉ. नवीन कुमार यांनी दिला आहे. वाढत्या जागतिक तापमानामुळे एव्हरेस्ट आणि अंटार्क्टिका खंडावरील हिमनद्या वेगाने वितळत आहेत. या बर्फाखाली अनेक वर्षांपासून गोठलेल्या अवस्थेत असलेले धोकादायक जीवाणू आणि विषाणू आता बाहेर पडण्याच्या मार्गावर आहेत. हे सूक्ष्मजंतू प्राणी किंवा माणसांच्या संपर्कात आल्यास जगभरात एका नवीन आरोग्य संकटाची शक्यता आहे.
‘जनरल प्रॅक्टिशनर्स असोसिएशन’च्या कार्यक्रमात बोलताना डॉ. कुमार यांनी जागतिक तापमानवाढीच्या गंभीर परिणामांवर আলোক टाकला. ते म्हणाले, “जंगलतोडीमुळे माणूस आणि वन्यजीव यांच्यातील संपर्क वाढत आहे. यामुळे प्राण्यांमधून मानवांमध्ये रोग वेगाने पसरण्याची शक्यता वाढली आहे. त्यातच आंतरराष्ट्रीय प्रवास वाढल्याने रोगांचा प्रसार अधिक वेगाने होऊ शकतो.”
डॉ. कुमार यांनी सांगितले की, नवीन रोगांच्या साथींना पूर्णपणे थांबवणे शक्य नसले तरी, ‘एनआयव्ही’ त्या परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी सज्ज आहे. संस्थेकडे काही लसी उपलब्ध आहेत आणि ‘बर्ड फ्लू’वरील लस विकसित करण्याचे काम वेगाने सुरू आहे. यासोबतच, इतर नवीन लसींवरही संशोधन सुरू आहे.
यावेळी बोलताना निवृत्त राज्य सर्वेक्षण अधिकारी डॉ. प्रदीप आवटे यांनीही जागतिक तापमानवाढीच्या सार्वजनिक आरोग्यावरील गंभीर परिणामांवर चिंता व्यक्त केली. ते म्हणाले, “तापमान वाढीमुळे डासांचे जीवनचक्र कमी झाले आहे, ज्यामुळे त्यांची उत्पत्ती मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. यामुळेच डेंग्यूच्या रुग्णांमध्ये वाढ होत आहे. थंड हवामानाचे प्रदेशही आता तापल्यामुळे तिथेही कीटकजन्य आजारांचा धोका वाढत आहे.”
डॉ. कुमार यांनी पुढे सांगितले की, सायबेरिया आणि मंगोलियातून भारतात येणाऱ्या स्थलांतरित पक्ष्यांच्या माध्यमातून नवीन विषाणूंचा संसर्ग होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे या पक्ष्यांचे आणि त्यांच्या संपर्कात येणाऱ्या लोकांचे नमुने नियमितपणे तपासले जातात. सिंह, मांजर आणि इतर पाळीव प्राण्यांमध्येही ‘बर्ड फ्लू’चा संसर्ग आढळला असून, त्यांच्यामार्फत तो मानवांमध्ये पसरू शकतो, अशी भीती त्यांनी व्यक्त केली.एकंदरीत, जागतिक तापमानवाढीमुळे भविष्यात उद्भवणाऱ्या आरोग्य संकटाचा सामना करण्यासाठी सज्ज राहणे अत्यंत आवश्यक आहे, असा गंभीर इशारा ‘एनआयव्ही’ने दिला आहे.
न्यूज अनकट प्रतिनिधी सोनाली तांबे
